Podczas konferencji Premiera Donalda Tuska i Ministra Wojciecha Balczuna w siedzibie firmy Apator została zaproponowana rządowa definicja local content. Jako Fundacja Centrum Strategii Rozwojowych od początku postulujemy, by gigantyczne nakłady na energetykę i zbrojenia stały się „boosterem” dla rodzimego przemysłu. W propozycji rządowej satysfakcjonuje nas: 

• Odejście od dyktatu najniższej ceny na rzecz kosztów cyklu życia (LCC) i bezpieczeństwa łańcucha dostaw. 

• Systemowe podejście do mierzenia „krajowości” we współpracy z GUS, co ma ujednolicić i sprofesjonalizować pomiary. 

• Wprowadzenie KPI dla zarządów spółek Skarbu Państwa, co realnie wymusi zmianę filozofii zakupowej. 

Kluczem do sukcesu nie są jednak tylko wagi w tabelach, ale realny transfer technologii.  

Strategia rządu wspomina o budowie krajowych zdolności produkcyjnych, np. w przypadku amunicji 155 mm. To dobry kierunek, ale diabeł tkwi w egzekucji. Local content  to nie tylko montownia z polskim NIP-em, ale przede wszystkim utrzymanie w kraju centrów decyzyjnych oraz bazy R&D. Bez twardego wymogu transferu praw do własności intelektualnej, pozostaniemy jedynie serwisantami cudzej myśli technicznej, zamiast budować własną wartość dodaną.  

Systemowy paraliż jako główne zagrożenie dla wdrażania zmian 

Choć rządowe zapowiedzi kładą nacisk na odejście od dyktatu najniższej ceny na rzecz kosztów cyklu życia (LCC) czy bezpieczeństwa dostaw, to w codziennej praktyce urzędniczej głównym hamulcem pozostaje opresja kontrolna. Dla osób przygotowujących i rozliczających przetargi najniższa cena wciąż jawi się jako jedyny „bezpieczny port”, chroniący przed personalną odpowiedzialnością. Wprowadzenie innych, bardziej subiektywnych kryteriów jakościowych czy technologicznych, mimo że pożądane strategicznie, generuje paraliżujące ryzyka kontrolne ze strony takich instytucji jak UZP, NIK czy prokuratura. Bez jasnych wytycznych dla organów kontrolnych i systemowej ochrony dla odważnych zamawiających, nowa filozofia zakupowa może pozostać jedynie zbiorem dobrych intencji, a urzędnicy, w obawie przed problemami, nadal będą wybierać rozwiązania najtańsze, a nie najbardziej perspektywiczne dla polskiej gospodarki. 

„Uśpione kryteria” – hamulec dla polskich innowacji? 

Przyglądając się wagom kryteriów, dostrzegamy jednak poważne ryzyko. Warunek „nieprzerwanej działalności przez ≥ 3 lata” (10% wagi) to klasyczne „uśpione kryterium”. W sektorach takich jak drony, AI czy nowoczesna elektronika – kluczowych dla architektury odporności państwa – najbardziej innowacyjne podmioty to często firmy młode. Promowanie „stażu” zamiast potencjału technologicznego to promowanie „starego biznesu” kosztem nowej fali polskiego przemysłu. Gdzie w tym wszystkim zachęty dla innowacji i realnego R&D? 

Strategia bez celu to tylko życzenie 

Na koniec kwestia fundamentalna: brak zdefiniowanego celu ilościowego. Skoro w 2026 r. planujemy wydać blisko 150 mld zł na inwestycje publiczne i aż 200 mld zł na obronność, to jaki procent tych środków musi zostać w Polsce? 

Dziś w morskiej energetyce wiatrowej startujemy z poziomu zaledwie kilku procent local content. Bez postawienia ambitnej poprzeczki – np. dążenia do docelowych 50-70% udziału krajowego w strategicznych sektorach – nowa strategia pozostanie jedynie zbiorem dobrych intencji. Pieniądze, które zostają w Polsce, to nie tylko PKB, to nasze bezpieczeństwo i dobrobyt przyszłych pokoleń. 

Autorzy:
Marcin Chludziński, Przewodniczący Rady Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych 
Daniel Lichota, Członek Zarządu Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych