Polska ochrona zdrowia przestała mierzyć się wyłącznie z problemem niedoboru kadr – kluczowym wyzwaniem staje się efektywne wykorzystanie czasu klinicznego lekarzy. Centrum Strategii Rozwojowych publikuje raport autorstwa dra Krzysztofa Płaciszewskiego pt. „Czas lekarza jako zasób strategiczny państwa. Jak zwiększyć dostępność lekarzy i poprawić efektywność ochrony zdrowia”, w którym dowodzi, że sama poprawa wskaźników liczby medyków na mieszkańca nie przełoży się na krótsze kolejki, jeśli system nie zmieni organizacji pracy, bodźców finansowych oraz podejścia do biurokracji.

Premierze raportu, która odbyła się 29 października w Centrum Konferencyjnym Zielna w Warszawie, towarzyszył panel dyskusyjny, w którym wzięli udział dr n. med. Tomasz Maciejewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, Maciej Miłkowski, członek Rady Zdrowia przy Prezydencie RP, były wiceminister zdrowia, prof. dr hab. n. med. Jarosław Pinkas z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, były wiceminister zdrowia i były Główny Inspektor sSanitarny oraz doktor Krzysztof Płaciszewski, autor raportu i lider Zespołu Zdrowie w Centrum Strategii Rozwojowych. 

Potrójna presja demograficzna i koniec ery prostego zwiększania liczby absolwentów

Debata o zawodzie lekarza w Polsce przez wiele lat koncentrowała się przede wszystkim na prostym pytaniu: „Ilu mamy lekarzy?”. Dzisiaj pytanie to przestało wystarczać. Wobec narastającej potrójnej presji demograficznej – starzenia się społeczeństwa, wzrostu liczby pacjentów z wielochorobowością oraz kurczącej się bazy płatników składek – konieczne jest przejście od polityki prostego zwiększania liczby absolwentów do zarządzania realnym czasem klinicznym lekarza jako deficytowym zasobem publicznym. Raport podkreśla, że lekarze nie są źródłem problemu, lecz zasobem, którego praca musi być lepiej chroniona, organizowana i ukierunkowana na wartość zdrowotną dla pacjenta.

– Przyszłość zawodu lekarza w Polsce i bezpieczeństwo pacjentów nie zależą od samej liczby kształconych medyków, lecz od jakości systemu, w którym oni pracują. Jeśli lekarz pozostanie obciążony biurokracją, będzie pracował w kilku miejscach jednocześnie i funkcjonował w modelu premiującym wolumen procedur zamiast jakości leczenia, statystyczny wzrost kadr nie skróci kolejek. Czas kliniczny lekarza musi być mierzony w przeliczeniu na realne etaty, chroniony przed nadmiarem sprawozdawczości i wspierany nowoczesną cyfryzacją. Pacjent w stanie choroby czy starości nie może być zmuszany do bycia koordynatorem własnego leczenia – to system musi gwarantować ciągłość i jasną odpowiedzialność za proces terapeutyczny. Celem reformy jest stworzenie ochrony zdrowia bezpieczniejszej dla obywateli i bardziej racjonalnej dla finansów państwa – mówi dr Krzysztof Płaciszewski, autor raportu, Lider Zespołu Zdrowie w Centrum Strategii Rozwojowych.

Opracowanie stanowi zaproszenie do dyskusji nad pierwszą od reformy z lat 1998/1999 całościową przebudową organizacyjną systemu. Diagnoza raportu obejmuje 9 kluczowych obszarów systemowych, w tym efektywność kadr, pozycję POZ, przeciążenie SOR-ów, organizację pracy i ciągłość opieki, wycenę świadczeń, model kariery oparty na kompetencjach (CBME), cyfryzację, rynek pracy oraz przeciwdziałanie patologiom dostępu i nieformalnym kolejkom. Integralną częścią raportu jest praktyczna mapa wdrożeniowa – porządkująca rekomendacje według priorytetów i horyzontów czasowych. Raport celowo skupia się na warunkach wykonywania zawodu lekarza, wskazując, że kwestie takie jak modele właścicielskie szpitali, rozproszenie organów założycielskich czy polityka lekowa wymagają odrębnych opracowań.

10 postulatów reformy:

• Wprowadzenie narodowego systemu zarządzania realnym czasem klinicznym lekarzy.
• Przekształcenie POZ w realne centrum prowadzenia pacjenta.
• Przesunięcie finansowania z wolumenu procedur na wartość zdrowotną.
• Zorganizowanie pracy lekarzy wokół ciągłości odpowiedzialności za pacjenta.
• Zapewnienie lekarzom ścieżki bezpiecznego dochodzenia do samodzielności klinicznej.
• Potraktowanie cyfryzacji jako narzędzia odzyskania czasu lekarza.
• Zreformowanie SOR-ów jako elementu przepływu pacjenta w całym systemie.
• Uporządkowanie rynku pracy lekarzy poprzez kontrakty, czas pracy i bodźce płacowe.
• Zbudowanie pełnego systemu bezpieczeństwa pacjenta (no-fault i just culture) i uczenia się na błędach.
• Wprowadzenie centralnej e-rejestracji i pełnego audytu dostępu do świadczeń deficytowych.

Reforma ochrony zdrowia jako warunek bezpieczeństwa państwa

Sprawne leczenie ma swój gospodarczy i państwowy wymiar. Szybko zdiagnozowany i skutecznie poprowadzony pacjent szybciej wraca do aktywności zawodowej, dłużej zachowuje samodzielność i odprowadza podatki. W warunkach starzenia się społeczeństwa zdrowie populacji staje się warunkiem stabilności finansów publicznych, a reforma systemu – inwestycją w odporność państwa, a nie tylko kosztowym obciążeniem budżetu. Dalsze dosypywanie pieniędzy do systemu bez zmiany reguł gry, utrzymujące szpitalocentryczność i wycenę wolumenu, nie przyniesie realnej poprawy jakości opieki, lecz utrwali jedynie dysfunkcjonalne mechanizmy.

Raport do pobrania:
https://fundacjacsr.pl/raport_czas-lekarza-jako-zasob-strategiczny-panstwa/