Amerykańska technologia i paliwo budują niezależność energetyczną Polski, a polskie firmy wchodzą w zamian do amerykańskich łańcuchów dostaw i regionalnego handlu gazem. To główny wniosek bloku energetycznego Polish-American Economic Summit, zorganizowanego przez Centrum Strategii Rozwojowych. Blok otworzył Karol Rabenda, podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP, a w panelu „Energia bez granic – polsko-amerykańska współpraca dla przyszłości” rozmawiali przedstawiciele Westinghouse, Bechtel, Cheniere Energy i Unimot. Panel moderował Bartosz Piechota, członek Rady Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych.
Debata odbyła się w czasie, gdy Europa wchodzi w zimę z niedoborem gazu. Cieśnina Ormuz, przez którą płynęła jedna piąta światowego LNG, pozostaje zablokowana od wybuchu wojny z Iranem pod koniec lutego. Pod koniec września europejskie magazyny były wypełnione w ok. 71%, wobec 87% średnio w poprzednich pięciu latach. Polskie magazyny według Gas Storage Poland osiągnęły 20 września 99%. „Mierzymy się z drugim w ciągu czterech lat globalnym kryzysem podaży energii. To potwierdza trafność polskiej polityki energetycznej, która postawiła na bezpieczeństwo, dywersyfikację i konkurencyjność” – mówił Robert Fee, Wiceprezes Cheniere Energy, największego eksportera LNG w Stanach Zjednoczonych.
Amerykańska energia jako fundament niezależności
Karol Rabenda podkreślił, że współpraca energetyczna z USA wykracza poza wymiar handlowy. „To nie jest zwykła współpraca handlowa, to nie jest zwykła wymiana doświadczeń, to nie jest tylko rynek. To jest strategiczne partnerstwo, od którego zależy bezpieczeństwo kraju” – mówił. Energetyka jądrowa, dodał, „przez najbliższe kilkadziesiąt, a może nawet i 100 lat będzie filarem naszego bezpieczeństwa energetycznego”.
Prezydent Karol Nawrocki, otwierając szczyt, przypomniał, że amerykański gaz to dziś blisko jedna trzecia polskiego importu tego surowca, a umowy na dostawy sięgają 2042 r. „Polska szczęśliwie odcięła się w odpowiednim momencie od rosyjskiego gazu, co jest także naszym powodem do dumy i wyraźnym symbolem tego, że Polska buduje swoją suwerenność na dostawach gazu z różnych regionów świata” – mówił. W 2025 r. import amerykańskiego LNG wzrósł o 71%, a z USA przypłynęły 62 z 81 ładunków odebranych w Terminalu LNG w Świnoujściu.
Drugim filarem jest energetyka atomowa. W marcu spółka Polskie Elektrownie Jądrowe złożyła wniosek o licencję na budowę trzech reaktorów AP1000 w Lubiatowie-Kopalinie, a 5 sierpnia przekazała teren budowy firmie Bechtel. Amerykański bank EXIM zadeklarował finansowanie do 17,8 mld dolarów i podpisał pierwszą w historii bezpośrednią umowę kredytową z polskim podmiotem. Margaret Cosentino, wiceprezes wykonawcza Westinghouse ds. spraw zewnętrznych, zwróciła uwagę, że to wybór na pokolenia: „To nie jest wyłącznie przedsięwzięcie komercyjne. Rządy same uznały je za decyzję strategiczną, bo elektrownie jądrowe pracują ponad 80 lat”.
Kwalifikacja drogą do kolejnych zamówień
Co ważne, współpraca działa w obu kierunkach. Westinghouse prowadzi kwalifikację polskich dostawców według amerykańskiego standardu jakości w energetyce jądrowej ASME NQA-1. Sześć firm – FAMAK, Zakład Konstrukcji Spawanych Ferrum, Mostostal Kielce, Mostostal Siedlce, Mostostal Kraków i Energomontaż-Północ Gdynia – jest w jej końcowym etapie, a w kwietniu dołączył ZBUD z Dąbrowy Tarnowskiej. Po jej uzyskaniu firmy będą mogły ubiegać się o zamówienia nie tylko przy polskiej budowie, ale w projektach jądrowych na całym świecie.
„Kierujemy się filozofią »kupuj tam, gdzie budujesz«. Jedną z lekcji z budowy elektrowni Vogtle w USA jest to, że gotowość łańcucha dostaw ma absolutnie kluczowe znaczenie dla sukcesu projektu” – mówiła Margaret Cosentino. Wskazała też, że polskie kompetencje przydadzą się poza krajem: „Polska jest na czele stawki wśród kilku projektów jądrowych AP1000 w Europie. Naszą technologię wybrały też Ukraina, Bułgaria i Słowacja, co otwiera polskim dostawcom i specjalistom szansę na udział w tych projektach”.
Justin Siberell, prezes Bechtel ds. regionów i relacji korporacyjnych, mówił wprost, że od polskich firm zależy powodzenie całej budowy: „Ten program odniesie sukces tylko w takim stopniu, w jakim pomożemy polskiemu łańcuchowi dostaw zrealizować budowę. Ponad tysiąc polskich firm zgłosiło chęć udziału”. Pierwsze z nich już realizują kontrakty na terenie budowy. Karol Rabenda zauważył, że lokalny udział w tej branży służy obu stronom, „bo wiemy, że po długich przerwach w budowie elektrowni jądrowych ten łańcuch dostaw na miejscu jest dużo bardziej potrzebny i wymagany przez inwestorów niż prosty transfer, czy to technologii, czy produktu”.
Polska jako regionalny dystrybutor amerykańskiego gazu
Podobny mechanizm działa w gazie. Polska nie jest już tylko odbiorcą amerykańskiego LNG, ale także jego dystrybutorem w regionie. W 2025 r. wyeksportowała 21,5 TWh gazu, z czego 21 TWh trafiło na Ukrainę, a ORLEN i Naftogaz zakontraktowały dostawy amerykańskiego LNG odbieranego w Świnoujściu. „Amerykańskie LNG płynie już rurociągami na Ukrainę, co okazało się szczególnie ważne w ostatnim roku, gdy ustały dostawy z Rosji, a Rosjanie atakowali ukraińską infrastrukturę gazową” – mówił Robert Fee.
„Polska już dziś odsprzedaje amerykański gaz na Ukrainę i chcemy, żeby rola Polski w tym zakresie sięgnęła dalej, obejmując cały nasz region. Dla amerykańskiego dostawcy oznacza to rynek większy niż sama Polska” – podkreślał Prezydent Karol Nawrocki. Robert Soszyński, wiceprezes ORLEN, nazwał Polskę „północną bramą dla amerykańskiego LNG”: „Mam nadzieję, że będziemy w stanie kupować amerykańskie LNG nie tylko na własne potrzeby, ale zaspokajać potrzeby sąsiadów, a tym samym będzie rosła wymiana handlowa między Polską a Stanami Zjednoczonymi”. Michał Hojowski, wiceprezes Unimot ds. transformacji energetycznej, zwrócił uwagę, że jeszcze dwa lata temu o energii mówiło się głównie w kategoriach ceny i śladu węglowego, a dziś bezpieczeństwo waży tyle samo.
Hub gazowy i kredyt eksportowy dla łańcucha dostaw
Wnioski z debaty pokrywają się z tezami raportu Centrum Strategii Rozwojowych „Five Corridors”, przygotowanego na szczyt przez Radosława Żydoka. Raport pokazuje, że budowana w Polsce elektrownia jądrowa stała się europejską instalacją referencyjną dla amerykańskich dużych reaktorów, bo Czechy wybrały technologię koreańską, a Węgry rosyjską. Każdy kolejny europejski przetarg będzie się odnosił do polskiego projektu.
Centrum Strategii Rozwojowych rekomenduje dwa kroki. Pierwszy to budowa regionalnego hubu gazowego opartego na amerykańskich dostawach, co dla amerykańskiego dostawcy oznacza rynek regionalny, a dla Polski opłacalną rolę tranzytową i bezpieczeństwo dostaw. Drugi to rozszerzenie modelu kredytu eksportowego, sprawdzonego przy elektrowni jądrowej, na łańcuch dostaw i sprzęt sieciowy, tak aby amerykańskie finansowanie przekładało się na zamówienia w polskich zakładach. Kierunek potwierdzają decyzje obu rządów: we wspólnym oświadczeniu z 30 kwietnia 2026 r. Warszawa i Waszyngton poparły ambicję Polski, by stać się regionalnym hubem LNG, oraz rozwój energetyki jądrowej z udziałem amerykańskich firm.
Nowy filar relacji
Paneliści zgodzili się, że współpraca energetyczna staje się fundamentem relacji polsko-amerykańskich na równi z obronnością. Justin Siberell nazwał ją „początkiem nowego filaru relacji dwustronnej” i „znakomitym uzupełnieniem partnerstwa obronnego”, obejmującym także współpracę uczelni i laboratoriów. Robert Fee zakończył dyskusję słowami: „Mam nadzieję, że Europa nie tylko zobaczy przykład Polski, ale pójdzie za nim, prowadząc politykę energetyczną, dla której priorytetem są bezpieczeństwo i dywersyfikacja”.
Zapis panelu dyskusyjnego: https://youtu.be/kp5IvF6Z9Eg
O Polish-American Economic Summit: https://paes.pl/
