Źródłem polskiego sukcesu technologicznego są ludzie: ich upór, głód rozwoju i otwartość na innowacje. Kolejnym wyzwaniem jest skala, czyli kapitał na wzrost firm i dostęp do globalnych rynków, a tu kluczową rolę mogą odegrać amerykańscy partnerzy – to główny wniosek debaty eksperckiej „Technologia i innowacje” podczas Polish-American Economic Summit, zorganizowanego przez Centrum Strategii Rozwojowych. W debacie, której partnerem merytorycznym była Hydra Host, rozmawiali Piotr Byrski (Molecule One), Garrett Johnson (Hydra Host), Maja Schaefer (Zowie) i Jakub Turowski (Meta), a moderowała ją dr Małgorzata Bonikowska z Centrum Stosunków Międzynarodowych.

Panel otworzył Adam Andruszkiewicz, sekretarz stanu i zastępca szefa Kancelarii Prezydenta RP. Przypomniał, że Polacy współtworzyli takie firmy jak ElevenLabs czy OpenAI, i zwrócił uwagę na odwrócenie dawnego trendu: „Coraz częściej zdarza się, że Polacy, którzy kiedyś wyjechali, bądź ich dzieci, chociażby właśnie do Stanów Zjednoczonych, dzisiaj wracają do Polski, żeby budować polską gospodarkę, polski kapitał. W Polsce mogą realizować swoje ambicje”. Jak dodał, Polacy – zarówno biznes, jak i społeczeństwo – „na tle Europy, zwłaszcza zachodniej, są niezwykle otwarci na nowoczesne technologie”.

Upór fundamentem sukcesu

Moderatorka zapytała panelistów, co stoi za polskim sukcesem ostatnich trzech dekad. Polscy uczestnicy odpowiadali zgodnie. Piotr Byrski, współzałożyciel i prezes Molecule One, firmy budującej modele AI, które samodzielnie stawiają hipotezy naukowe i sprawdzają je w zautomatyzowanym laboratorium, wskazał na charakter: „Jesteśmy po prostu bardzo uparci i odporni. Mówimy: udowodnijcie mi, że ten problem jest nierozwiązywalny albo że ktoś już go rozwiązał. I najczęściej okazuje się, że te początkowe założenia są nieprawdziwe”. Maja Schaefer, prezes Zowie, dodała: „Jesteśmy uparci, widzę to każdego dnia. Dlatego uwielbiam zatrudniać Polaków – zawsze znajdujemy rozwiązanie problemu. (…) Wszystko sprowadza się do ludzi – do Polaków na całym świecie, nie tylko w Polsce”.

Podobnie widzą to uczestnicy patrzący na Polskę z zewnątrz. Jakub Turowski, dyrektor ds. polityki publicznej Mety w Europie Środkowo-Wschodniej, który dorastał we Francji, zwrócił uwagę na zmianę, jaka dokonała się w ostatnich dekadach: „O sile dzisiejszej Polski decyduje ten głód, ta potrzeba przeskoczenia etapów, ta chęć nadrobienia dystansu. To był motor ostatnich 30 lat”. Jego zdaniem, w odróżnieniu od społeczeństw, które obawiają się nowych technologii, Polska i inne kraje regionu wierzą w innowacje. Garrett Johnson z Hydra Host mówił z perspektywy outsidera: „To silna, zdrowa kultura – kultura innowacji, przedsiębiorczości, wytrwałości. Powiedziałbym: głodu. (…) Polacy nie zamierzają przepraszać za to, że Polska wygrywa”.

Największy lejek, najwęższe wyjście

Ten kapitał ludzki widać w liczbach. Według raportu „Five Corridors”, przygotowanego na szczyt przez Centrum Strategii Rozwojowych pod redakcją Radosława Żydoka, Polska ma największy ekosystem startupowy w Europie Środkowo-Wschodniej: 875 firm we wczesnej fazie rozwoju i 12 jednorożców lub wyjść o wartości powyżej 1 mld euro, o łącznej wartości 58 mld euro – więcej niż Estonia (39 mld euro), Ukraina (30 mld euro) i Czechy (25 mld euro). W sektorze usług dla biznesu pracuje pół miliona osób, z czego 141,7 tys. w centrach z kapitałem amerykańskim – więcej niż w centrach z dwóch kolejnych krajów razem. Eksport usług tego sektora sięgnął w 2025 r. 48,4 mld dolarów, więcej niż cały dwustronny handel towarowy Polski i USA.

Te same dane pokazują jednak słabość. W późnej fazie rozwoju są tylko 4 polskie firmy, mniej niż w Estonii, a pod względem wzrostu wartości ekosystemu od 2020 r. Polska zajmuje ostatnie miejsce wśród dziesięciu porównywanych krajów regionu. Raport ujmuje to wprost: Polska ma największy lejek w regionie i najwęższe wyjście z niego.

Odpowiedzią po stronie państwa ma być prezydencki projekt ustawy o Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych. Jak mówił Adam Andruszkiewicz, zakłada on „5 miliardów złotych rocznie na startupy, na polskie firmy, na polskich naukowców, na polskie talenty”.

Trwała obecność po obu stronach Atlantyku

Uczestnicy debaty pokazywali, że skalę daje współpraca z partnerami, którzy mają kapitał i dostęp do rynku. Molecule One zaczynało w Polsce, a dziś – jak mówił Piotr Byrski – jest „firmą obecną po obu stronach Atlantyku”. Zowie automatyzuje obsługę klienta dla największych firm w Stanach Zjednoczonych i Europie. Maja Schaefer podkreślała, że polskie firmy budują swoje produkty na amerykańskich fundamentach: „Mamy świetne partnerstwa z amerykańskimi firmami. Jako polskie firmy wykorzystujemy amerykańskie technologie, na przykład duże modele językowe, do zasilania naszych agentów AI, i uważam, że powinniśmy kontynuować to partnerstwo. Musimy przy tym oczywiście brać pod uwagę nasze interesy jako krajów europejskich i naszą suwerenność”. Moderatorka przypomniała z kolei przykład polskiej technologii, która zyskała skalę dzięki amerykańskiemu partnerowi: „Alexa opiera się na polskiej technologii Ivona, którą kupił Amazon, rozwinął i wprowadził na rynek”.

Partnerstwo działa także w drugą stronę. Hydra Host, partner merytoryczny sesji, dostarcza serwery GPU do centrów danych w USA i na świecie i prowadzi już rozmowy z operatorami w Polsce. „Rynek jest ograniczony podażą – popyt na serwery GPU jest znacznie większy. (…) Widzimy Polskę jako centrum popytu, ale też – dzięki waszym zasobom energii i gotowości do budowy centrów danych i skalowania – jako ogromne źródło podaży w przyszłości. Cieszymy się, że rozwijamy naszą obecność w Polsce” – mówił Garrett Johnson. Maja Schaefer przyznała, że Europa spóźniła się z infrastrukturą, ale nie ma innego wyjścia niż w nią inwestować, a amerykańskie firmy już budują centra danych w Europie, „również w Polsce, i to na dużą skalę”.

Ogromne perspektywy i niemałe wyzwania

Wnioski z debaty pokrywają się z ustaleniami raportu „Five Corridors”. Raport zalicza technologię i talenty do korytarzy o wysokiej wadze strategicznej dla relacji polsko-amerykańskich i wskazuje, że popyt ma jeszcze duży zapas: według Departamentu Handlu USA sztuczną inteligencję w pełni wdrożyło tylko 3,7% polskich firm, wobec 8% średnio w UE. Wśród barier raport wymienia dostęp do energii i przyłączy dla mocy obliczeniowej, konkurencję o doświadczonych inżynierów oraz płytki kapitał wzrostu. Dlatego Centrum Strategii Rozwojowych rekomenduje, by oceniać ten obszar współpracy nie po liczbie etatów, ale po tym, czy w Polsce powstają zespoły odpowiedzialne za własny produkt, a nie tylko za wykonanie cudzej specyfikacji. Polska i USA powinny też wspólnie otworzyć jedną ścieżkę administracyjną dla dostawców technologii, którzy muszą lokalizować działalność w Unii Europejskiej.

Najbliższym sprawdzianem będzie unijny konkurs na Gigafabryki AI. Oferty składa się do 12 listopada 2026 r., a większość kapitału ma pochodzić od inwestorów prywatnych. Dwie z 19 unijnych Fabryk AI powstają już w Polsce – w Poznaniu i Krakowie.

Pod koniec debaty Piotr Byrski przekonywał, że rewolucja technologiczna dopiero się zaczyna, a sztuczna inteligencja, właściwie zastosowana, „może być wielkim wyrównywaczem”. „Kraje takie jak Polska mają w pewnym sensie szczęście, bo mamy relatywnie bardzo dobrze wykształcone społeczeństwo, które może teraz naprawdę pomóc, i jesteśmy bardzo kreatywni” – mówił. Potwierdzają to dane raportu: w grupie wiekowej 15–34 lata odsetek osób z wyższym wykształceniem ścisłym i technicznym wynosi w Polsce 7,91%, powyżej średniej UE (7,65%) i na poziomie Niemiec (7,90%).

Z debaty wyłania się prosta sekwencja. Polska ma już ludzi, kulturę innowacji i największy ekosystem startupowy w regionie. Brakuje jej skali, czyli kapitału, który pozwoli najlepszym firmom przejść od obiecującego startu do rynku globalnego. Amerykańscy partnerzy mogą wnieść kapitał, rynek i infrastrukturę, a w zamian zyskać w Polsce zespoły, które nie tylko wykonują zlecenia, ale same tworzą produkty. Garrett Johnson mówił, że Polacy nie zamierzają przepraszać za to, że Polska wygrywa. Kolejnym krokiem jest to, by wygrywały także polskie firmy – już nie tylko lokalnie, ale w skali globalnej.

Innowacje w praktyce: pitching session polskich startupów

Po debacie odbyła się sesja prezentacyjna, podczas której pięć obiecujących polskich startupów technologicznych zaprezentowało swoje rozwiązania i plany międzynarodowej ekspansji przed przedstawicielami amerykańskich funduszy inwestycyjnych:

• Natalia Glapińska-Spiralska (Sensorbite) – zaprezentowała EvacuAgent, oparty na sztucznej inteligencji system reagowania kryzysowego. Rozwiązanie pomaga służbom ratunkowym integrować rozproszone dane – z obserwacji Ziemi, dronów, balonów stratosferycznych czy kamer – w jeden spójny obraz sytuacji, przyspieszając podejmowanie decyzji w czasie ewakuacji i klęsk żywiołowych, takich jak pożary czy powodzie.
• Franciszek Kosch (WIMBA) – przedstawił innowacyjne ortezy dla psów i kotów cierpiących na schorzenia ortopedyczne. Firma łączy skanowanie smartfonem, automatyczne projektowanie oparte na AI oraz produkcję w technologii druku 3D, dostarczając produkty czterokrotnie lżejsze i dziesięciokrotnie tańsze od kosztownych operacji chirurgicznych w USA.
• Piotr Greiner (Evertwin) – zaprezentował technologię tworzącą bezpieczną „warstwę zgody” oraz weryfikacji dla treści generowanych przez AI. System pozwala markom na bezpieczne i zgodne z przepisami skalowanie wizerunków w kampaniach marketingowych, a twórcom zapewnia śledzenie użycia ich wizerunku dzięki cyfrowym znakom wodnym oraz rejestrowi zgód.
• Robert Latoś (Well of Art) – omówił aplikację Glaze, stanowiącą cyfrowego bliźniaka techniki malarstwa olejnego, stworzonego we współpracy z naukowcami na podstawie badań nad pigmentami i światłem. Aplikacja wspiera opiekę pediatryczną w szpitalach, obniżając poziom stresu pacjentów i przywracając im poczucie sprawczości; rozwiązanie jest już wdrażane w Stanford Children’s Hospital w USA.
• Jarosław Jaworski (Edge Aerospace) – zaprezentował komputery pokładowe, przełączniki sieciowe i akceleratory AI dedykowane dla sektora kosmicznego oraz obronnego. Rozwiązania firmy umożliwiają przetwarzanie dużych wolumenów danych bezpośrednio na pokładzie satelitów na orbicie, przy czym 80% klientów firmy stanowią podmioty z USA, w tym agencje rządowe i wojskowe.

Zapis panelu dyskusyjnego: https://www.youtube.com/watch?v=5FSkquaW2f4&t=5s

Zapis prezentacji startupów: https://www.youtube.com/watch?v=mHmapfpiLlM&t=124s

O Polish-American Economic Summit: https://paes.pl/