21 września w siedzibie Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku odbył się Polish-American Economic Summit – szczyt gospodarczy organizowany w trakcie dorocznej sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ przez Fundację Centrum Strategii Rozwojowych we współpracy z Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Wydarzenie zgromadziło blisko 200 uczestników, w tym szefów i menedżerów reprezentujących ponad 80 kluczowych firm z Polski i Stanów Zjednoczonych, przedstawicieli amerykańskiej administracji oraz światowej klasy ekspertów. Szczyt, który odbył się pod Patronatem Honorowym Prezydenta RP Karola Nawrockiego, stanowi znaczący krok w podnoszeniu polsko-amerykańskiej współpracy gospodarczej do rangi długofalowego sojuszu strategicznego, łączącego bezpieczeństwo państwowe z dynamicznym rozwojem przemysłowym i technologicznym.
– Bezpieczeństwo i gospodarka przestały być dziś dwoma osobnymi porządkami polityki. To, gdzie powstaje fabryka, skąd płynie gaz i kto buduje elektrownię, decyduje dziś o bezpieczeństwie państw tak samo jak liczba żołnierzy i czołgów. Polska i Stany Zjednoczone stoją dziś dokładnie w miejscu, w którym oba te porządki się splatają – i to jest właściwy powód, dla którego spotykamy się dzisiaj w Nowym Jorku w tygodniu dorocznej sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych – mówił Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki podczas otwarcia szczytu. – Przez trzy dekady po 1989 roku Polska budowała swoją pozycję gospodarczą krok po kroku – z konsekwencją, która dziś procentuje. Stoimy obecnie w miejscu, w którym ta praca może zaprocentować czymś więcej niż tylko wzrost produktu krajowego – partnerstwem gospodarczym ze Stanami Zjednoczonymi, które będzie się przekładało na rozwój Polski przez kolejne pokolenia – dodał Prezydent RP.
Trzy filary strategiczne współpracy Polski i USA: obronność, energia i przemysł
Prezydent RP przedstawił trzy kluczowe propozycje strategiczne dla rozwoju polsko-amerykańskiej współpracy gospodarczej. Pierwszy postulat dotyczy ulokowania w Polsce regionalnego zaplecza serwisowego dla amerykańskiego sprzętu wojskowego, co wymaga uznania przez stronę amerykańską serwisu i współprodukcji za pełnoprawną część współpracy przemysłowej – na co Polska jest w pełni gotowa, kontynuując kierunek wyznaczony przez ostatnie umowy międzyrządowe dotyczące obsługi i szkoleń. Drugą propozycją jest zbudowanie regionalnego hubu gazowego opartego na dostawach amerykańskiego LNG, gdzie rozbudowa polskich terminali umożliwi dystrybucję surowca na skalę całego regionu, oferując dostawcom z USA rynek znacznie większy niż sama Polska. Trzeci postulat zakłada uzgodnienie wspólnej listy konkretnych projektów przemysłowych – w obszarach czystej energii dla przemysłu, elektroniki motoryzacyjnej oraz europejskiej produkcji substancji czynnych dla farmacji – powiązanej z amerykańskim kredytem eksportowym i polskim systemem zachęt inwestycyjnych.
– W Centrum Strategii Rozwojowych leży nam na sercu strategiczny, długofalowy rozwój gospodarczy Polski. Dlatego też zorganizowaliśmy Polish-American Economic Summit jako forum do dyskusji i myślenia o nowych perspektywach współpracy i inwestycji. W tej chwili wartość wymiany handlowej pomiędzy USA a Polską wynosi około 40 miliardów dolarów. To dość dużo, ale jednocześnie nie oznacza, że na tym powinniśmy poprzestać. Powinien być to dla nas dobry początek i dobra rozbiegowa perspektywa do kolejnych bardziej ambitnych celów. Jest to kluczowy powód, dla którego dziś się spotykamy. Chcemy rozmawiać o tym, co możemy zrobić więcej, żeby planować i nawiązywać relacje, tak aby wynikała z tego konkretna współpraca gospodarcza i konkretny wpływ na PKB Polski – podkreślił Marcin Chludziński, Przewodniczący Rady Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych.
Raport Centrum Strategii Rowojowych: Pięć korytarzy wzrostu do 2030 roku
Podczas szczytu odbyła się oficjalna prezentacja raportu Centrum Strategii Rozwojowych pt. „Five Corridors: Where Polish-American Trade and Investment Will Actually Grow by 2030 – and What Will Drive the Growth”. Raport definiuje pięć strategicznych korytarzy, w których polsko-amerykańska współpraca i inwestycje będą rozwijać się najdynamiczniej do 2030 roku, wymieniając: obronność (przejście od zakupów sprzętu za ponad 25 mld USD do współprodukcji, serwisu i utworzenia regionalnego hubu dla NATO); energetykę (rosnący udział amerykańskiego LNG stanowiący 30,7% importu gazu, budowę elektrowni jądrowej oraz tworzenie regionalnego centrum dystrybucji); przemysł (reorganizację łańcuchów dostaw w motoryzacji i farmacji przy wykorzystaniu atrakcyjnych kosztów pracy w Polsce wynoszących 19,1 EUR/h wobec 34,9 EUR średniej w UE); technologię i talenty (wykorzystanie potencjału 2,24 mln absolwentów kierunków ścisłych oraz przejście od prostych centrów usług do funkcji badawczo-rozwojowych i decyzyjnych); a także handel i infrastrukturę (wykorzystanie Portu Gdańsk jako bramy dla towarów z USA w Europie Środkowej).
Kluczowe rozmowy o współpracy polsko-amerykańskiej
Merytoryczną część szczytu wypełniły cztery panele dyskusyjne oraz sesja prezentacyjna polskich startupów, podczas których czołowi przedstawiciele biznesu i eksperci omówili kluczowe filary polsko-amerykańskiej współpracy gospodarczej, technologicznej i geopolitycznej. W części poświęconej relacjom biznesowym omówiono wykorzystanie Polski jako stabilnej bazy dla inwestycji i eksportu, rozwój infrastruktury umożliwiającej utworzenie regionalnego hubu gazowego LNG zasilającego m.in. Ukrainę oraz wyzwania regulacyjne wynikające ze specyfiki rynku europejskiego i amerykańskiego. W bloku technologicznym przeanalizowano rosnącą rolę polskich inżynierów i sztucznej inteligencji, kwestie cyberbezpieczeństwa, a także zaprezentowano rodzime innowacje – w tym algorytmy AI dla służb ratowniczych, protezy 3D dla zwierząt, ochronę przed deepfake’ami, cyfrowe aplikacje pediatryczne oraz komputery pokładowe dla dronów i satelitów. Panel energetyczny przyniósł analizę postępów w budowie pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, zaangażowania ponad tysiąca krajowych przedsiębiorstw w ramach local content oraz wykorzystania AI do optymalizacji sieci i obniżania kosztów energii. Z kolei w obszarze obronności dyskusja skupiła się na przejściu od zakupów uzbrojenia do współprodukcji, transferu technologii i budowy regionalnego centrum serwisowego rakiet PAC-3 Patriot, jak również na wnioskach z wojny na Ukrainie dotyczących rozwoju systemów dronowych i konieczności zawierania długoterminowych kontraktów rządowych dla przyciągania kapitału prywatnego.
Partnerami wydarzenia byli: Alliance Defending Freedom, CANPACK, Formika, The Heritage Foundation, Hydra Host, Krach Institute for Tech Diplomacy at Purdue, LipCo Foods, Onodrim Industries, ORLEN, Polish American Chamber of Commerce in Texas, Polish & Slavic Federal Credit Union, Polskie Towarzystwo Gospodarcze, Shield AI, Three Seas Business Council oraz Związek Przedsiębiorców i Pracodawców.
