3 listopada w Centrum Kształcenia Młodzieży „Kuźnia” w Warszawie odbyło się kolejne spotkanie z cyklu Otwarte Drzwi CSR, pod hasłem „Interesy gospodarcze Polski”. W panelu dyskusyjnym, który poprowadził redaktor Maciej Wośko, wzięli udział: Marcin Chludziński, Przewodniczący Rady Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych, dr Piotr Głowacki, Doradca Prezydenta RP oraz dr Piotr Woyke, Dyrektor Instytut Wschodniej Flanki. Punktem wyjścia do dyskusji były wnioski z zaprezentowanego podczas Polish-American Economic Summit w Nowym Jorku raportu pt. „Five Corridors”, definiującego kluczowe obszary relacji gospodarczych i technologicznych. Spotkania z cyklu Otwarte Drzwi stanowią przestrzeń pogłębionych debat nad kluczowymi wyzwaniami gospodarczymi i społecznymi współczesności. 

Wprowadzenie do dyskusji wygłosił Daniel Lichota, Wiceprezes Centrum Strategii Rozwojowych, przypominając, że żyjemy w czasach brutalnej walki państw o wpływy, suwerenność i zabezpieczenie własnych interesów. Jak zauważył, od kryzysu pandemicznego z marca 2020 roku po konsekwencje rosyjskiej agresji na Ukrainę w 2022 roku, czołowe gospodarki świata – takie jak Stany Zjednoczone, Niemcy, Francja czy Chiny – bezkompromisowo dbają o swój potencjał, realizując strategie typu America First czy wspierając państwowy lobbing gospodarczy. 

– Hasło „interesy gospodarcze Polski” w naszych wydarzeniach będzie się przewijać bardzo mocno. Według nas jako Państwo nie mamy wyraźnie zdefiniowanych interesów gospodarczych w przestrzeni międzynarodowej i tym samym ani nie potrafimy o nie dbać, ani w sposób stały wspierać polski biznes – zaznaczył Daniel Lichota. 

Wiceprezes Centrum podkreślił, że Polska musi wyciągnąć wnioski z tych globalnych procesów i przejść od reaktywności do świadomego kształtowania własnych priorytetów strategicznych. Wskazał również na kluczową rolę budowania ponadpodziałowego konsensusu wokół najważniejszych projektów infrastrukturalnych i rozwojowych – od energetyki jądrowej, przez logistykę i Centralny Port Komunikacyjny, aż po bezpieczeństwo żywnościowe. 

Trzy filary suwerenności: tania energia, local content i deregulacja 

W trakcie panelu dyskusyjnego Marcin Chludziński, Przewodniczący Rady Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych skupił się na barierach, które paraliżują polski przemysł oraz konkretnych filarach odbudowy polskiej konkurencyjności.  

– Suwerenność zaczyna się od gospodarki. Bez twardej gospodarki, strony dochodowej budżetu oraz zdolności finansowania własnego bezpieczeństwa i rozwoju, możemy zapomnieć o suwerenności. Musimy wiedzieć, jakie mamy cele i do tych celów dopasować działania regulacyjne oraz inwestycyjne – podkreślił Marcin Chludziński. 

Pierwszym i najbardziej palącym wyzwaniem jest potraktowanie energetyki jako usługi dla gospodarki. Najwyższe w UE ceny prądu dla przemysłu energochłonnego niszczą rentowność rodzimych firm. Obniżenie cen energii o 20-30% jest możliwe bez wychodzenia z systemu ETS, lecz wymaga to fundamentalnej zmiany polityki taryfowej, obniżenia kosztu kapitału oraz uznania spółek energetycznych za infrastrukturę użyteczności publicznej, a nie podmioty nastawione na maksymalizację zysków giełdowych. Kolejną kluczową kwestią jest wdrożenie realnego paktu local content, czyli świadomego wykorzystania zamówień publicznych w sektorach zbrojeniowym, jądrowym i infrastrukturalnym do budowy polskich łańcuchów dostaw. Dopełnieniem tej strategii musi być radykalna deregulacja oraz stymulujący impuls przemysłowy ze strony państwa. Kluczem pozostaje zmiana nastawienia administracji publicznej i odważne wykorzystywanie zakupów państwowych do rozwijania rodzimego przemysłu.  

Wielowektorowość i wykraczanie poza kadencyjność 

Wprowadzając perspektywę instytucjonalną, dr Piotr Głowacki, Doradca Prezydenta RP, zaznaczył, że strategiczny kierunek współpracy ze Stanami Zjednoczonymi nie powinien oznaczać rezygnacji z dywersyfikacji relacji handlowych. W ocenie eksperta polska polityka gospodarcza powinna zachować wielowektorowość – budując silne relacje zarówno z USA i partnerami europejskimi, jak i rozwijając obiecujące kierunki azjatyckie. 

– Przed Polską stoi wyzwanie przeprowadzenia sprawnej konwersji potencjału gospodarczego na potencjał polityczny. Do tego niezbędne są rozwiązania instytucjonalne, które pozwolą zabezpieczyć kluczowe projekty rozwojowe i wyciągnąć je z bieżącego sporu politycznego – akcentował dr Piotr Głowacki. 

Omawiając wyzwania rozwojowe, dr Głowacki zauważył, że dotychczasowe motory wzrostu polskiej gospodarki z ostatnich trzech dekad – w tym renta demograficzna oraz wysoki przyrost poziomu wykształcenia – ulegają wyczerpaniu. Aby utrzymać dynamiczny rozwój, konieczne jest stworzenie trwałej strategii gospodarczej, która pozwoli przekształcić potencjał ekonomiczny w realny wpływ polityczny. 

Autonomia obronna i podwójny zwrot z inwestycji 

Dr Piotr Woyke, ekspert w zakresie polityki obronnej reprezentujący Instytut Wschodniej Flanki, skoncentrował się na relacji między bezpieczeństwem militarnym a suwerennością przemysłową. Przestrzegł przed zbyt łatwym oddawaniem kompetencji decyzyjnych w ręce instytucji unijnych. 

– Obronność to szczególny obszar polityki publicznej, od którego zależy nasza suwerenność. Zamiast zachowywać się jak konsument kupujący gotowe zabytki, musimy wybudować własną masę koncepcyjną i wypracować twardą strategię negocjacyjną z globalnymi partnerami – zaznaczył dr Piotr Woyke. 

Zdaniem eksperta polityka obronna jest fundamentem państwowej suwerenności i powinna pozostać wyłączną domeną decyzji narodowych. Wskazał, że przy budżecie obronnym sięgającym 200 miliardów złotych (co stanowi 4,86% PKB w 2026 roku), Polska musi walczyć o tak zwany podwójny zwrot z inwestycji zbrojeniowych. 

Czas na konkretne decyzje 

Debata pokazała, że Polska stoi przed szansą skoku cywilizacyjnego i technologicznego. Aby jednak wejść do wyścigu o gospodarkę XXI wieku, niezbędne jest przełamanie barier administracyjnych, obniżenie kosztów energii dla przemysłu, konsekwentne wdrażanie zasad local content oraz zabezpieczenie ciągłości strategicznej państwa. 

Zapraszamy do dalszego śledzenia naszych prac, lektury raportu „Five Corridors” oraz aktywnego udziału w kolejnych wydarzeniach z cyklu Otwarte Drzwi CSR, gdzie budujemy przestrzeń dla wartościowego dialogu i tworzenia rozwiązań dla polskiej gospodarki.